Arles – co warto zobaczyć? Najciekawsze atrakcje miasta

W Arles warto zobaczyć przede wszystkim rzymski amfiteatr i teatr antyczny, katedrę św. Trofima, nekropolię Alyscamps oraz miejsca związane z Vincentem van Goghiem. Miasto, nazywane niegdyś Małym Rzymem, zachwyca zabytkami wpisanymi na listę UNESCO i prowansalskim klimatem wąskich uliczek. Poznaj najciekawsze atrakcje Arles i praktyczne wskazówki do zwiedzania.

Krótka historia Arles

Dzieje Arles sięgają III wieku p.n.e., kiedy osiedlili się tu Ligurowie, a później Fenicjanie. Przełom nastąpił w 123 roku p.n.e., gdy miasto zdobyli Rzymianie. Szybko stało się ono ważnym portem u ujścia Rodanu i centrum politycznym rzymskiej Galii Narbońskiej.

Za panowania Juliusza Cezara Arles otrzymało status kolonii, a weterani VI legionu osiedlili się tu na stałe. W IV i V wieku n.e. miasto przeżywało szczyt rozwoju – cesarz Konstantyn uczynił z niego swoją ulubioną rezydencję, a później stało się ono nawet stolicą cesarstwa. Z tego okresu pochodzi osiem zabytków wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

W średniowieczu Arles było znaczącym ośrodkiem religijnym i punktem na szlaku pielgrzymkowym do Santiago de Compostela. W XIX i XX wieku jego urok przyciągnął artystów takich jak Vincent van Gogh, który namalował tu ponad 300 obrazów, w tym słynne „Słoneczniki” i „Taras kawiarni w nocy”.

Rzymskie dziedzictwo – arena i teatr

Sercem antycznego Arles jest monumentalny amfiteatr z 90 roku n.e. Ta dwupoziomowa budowla mogła pomieścić nawet 20 tysięcy widzów. Po upadku cesarstwa arena służyła jako kamieniołom, a w średniowieczu wewnątrz jej murów zbudowano ponad 200 domów, tworząc niewielką warowną osadę. Dopiero w XIX wieku przywrócono jej pierwotny wygląd, pozostawiając trzy z czterech średniowiecznych wież obronnych.

Dziś na arenie nie toczą się już walki gladiatorów, lecz odbywa się między innymi prowansalska odmiana korridy – course camarguaise, podczas której torreadorzy starają się zerwać kokardę z głowy byka, nie robiąc mu krzywdy. Latem organizowane są tu także festiwale i koncerty.

Zaledwie 300 metrów od amfiteatru znajdują się ruiny teatru antycznego. Ten obiekt, wzniesiony pod koniec I wieku p.n.e., pierwotnie mógł pomieścić 10 tysięcy widzów w 33 rzędach siedzeń. Niestety, przez wieki jego kamienne elementy rozbierano na budulec dla okolicznych domów i kościołów. Teatr został częściowo odrestaurowany i obecnie ponownie gości spektakle oraz wydarzenia plenerowe.

Bilet do areny i teatru

Zwiedzanie areny kosztuje 9 euro, a teatru 6,50 euro – oba obiekty można zobaczyć w ramach wspólnego biletu łączonego za 12 euro. Kasy znajdują się przy wejściu, a ceny dotyczą osób dorosłych. W okresie od maja do września oba zabytki otwarte są od 9:00 do 19:00, natomiast w marcu, kwietniu i październiku zamykane są godzinę wcześniej.

Śladami Vincenta van Gogha

Holenderski malarz przybył do Arles w lutym 1888 roku i mieszkał tu do maja 1889. To właśnie w tym mieście jego paleta nabrała intensywnych, jasnych barw, a on sam zrealizował swoje największe dzieła. Chciał założyć kolonię artystów na południu Francji – w tym celu wynajął tzw. Żółty Dom przy placu Lamartine 2, który niestety został zniszczony podczas II wojny światowej.

Stan psychiczny van Gogha pogorszył się po odwiedzinach Paula Gauguina. 23 grudnia 1888 roku artysta odciął sobie fragment małżowiny usznej, a później trafił do szpitala. Mieszkańcy obawiali się go do tego stopnia, że złożyli petycję o opuszczenie miasta przez malarza. Ostatecznie Vincent opuścił Arles i udał się na leczenie do Saint-Rémy-de-Provence.

Miejsca uwiecznione na obrazach

W centrum, przy placu Forum, stoi żółta kawiarnia Le Café Van Gogh – to właśnie jej taras artysta uwiecznił na obrazie „Taras kawiarni w nocy”. Niewiele dalej, na placu Félix Rey, znajduje się Espace Van Gogh, czyli dziedziniec dawnego szpitala Hôtel-Dieu. Dziś rośnie tam starannie utrzymany ogród, który van Gogh namalował na kilku płótnach.

Sam malarz nie pozostawił w Arles żadnego oryginalnego dzieła. W mieście można jednak zobaczyć list van Gogha do Gauguina z 1889 roku, przechowywany w Musée Réattu. W Fundacji Vincenta van Gogha organizowane są wystawy artystów inspirujących się twórczością Holendra.

W Arles van Gogh stworzył ponad 300 prac, w tym „Słoneczniki” i „Sypialnię w Arles”, a jego pobyt zakończył się poważnym kryzysem psychicznym i odcięciem ucha.

Katedra św. Trofima i Alyscamps

Na placu Republiki wznosi się katedra św. Trofima – świątynia z XII wieku, której romański portal przedstawiający sceny sądu ostatecznego uchodzi za arcydzieło sztuki sakralnej. Wewnątrz, w bocznej kaplicy, znajduje się relikwia św. Jana Pawła II w postaci kropli krwi. Do katedry przylegają krużganki z przełomu XII i XIII wieku, ozdobione płaskorzeźbami świętych.

Około kilometra na południowy wschód od centrum leży Alyscamps – dawna nekropolia, która w średniowieczu należała do najważniejszych cmentarzy Europy. Pochowano tu między innymi pierwszego biskupa Arles, św. Trofima, a być może także rycerza Rolanda z „Pieśni o Rolandzie”. Ciała zamożnych zmarłych spławiano Rodanem z monetą w ustach, a następnie grzebano właśnie tutaj.

Po przeniesieniu zwłok św. Trofima do katedry w 1152 roku cmentarz stracił na znaczeniu, a sarkofagi rozkradziono lub rozdawano jako podarunki. Ocalone zabytki trafiły do Muzeum Archeologicznego w Arles. Dziś Alyscamps to cichy park z ruinami romańskiego kościoła i pustymi kaplicami, który zachwycił zarówno van Gogha, jak i Paula Gauguina.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Arles warto zwiedzać pieszo – historyczne centrum jest zwarte, a najważniejsze punkty oddalone są od siebie o kilkaset metrów. Przed wyruszeniem na spacer dobrze jest zajrzeć do biura informacji turystycznej przy bulwarze des Lices 9, gdzie można dostać mapę i dowiedzieć się o bieżących wydarzeniach. Godziny otwarcia zabytków zmieniają się w zależności od sezonu, a w porze lunchu (12:00–14:00) niektóre obiekty mogą być zamknięte.

Dojazd i parking

Najbliższe lotnisko znajduje się w Marsylii, skąd pociągi regionalne docierają do Arles w około godzinę. Z Nicei podróż z przesiadką w Marsylii zajmuje ponad cztery godziny. Samochodem można bez problemu dotrzeć autostradą A54, a następnie zaparkować na obrzeżach starówki. Płatny parking w budynku przy ulicy Emile Fassin 8 oraz większy przy bulwarze Georges Clemenceau to dogodne miejsca, choć w sezonie trudno o wolne stanowisko. W niedziele i w godzinach sjesty (12:00–14:00) postój w strefie płatnego parkowania jest bezpłatny.

Bilety i karty turystyczne

Wstęp do większości zabytków jest płatny, a ceny wahają się od 3,50 euro za podziemia Cryptoportiques do 9 euro za amfiteatr. Aby zaoszczędzić, można kupić karty turystyczne – Liberty Pass za 12 euro obejmuje cztery zabytki, Musée Réattu oraz jedno inne muzeum. Z kolei Advantage Pass za 16 euro uprawnia do wejścia do wszystkich sześciu głównych monumentów i trzech muzeów, w tym Muzeum Archeologicznego i Muzeum Arlezjańskiego. Karty dostępne są w kasach biletowych i online.

Gdzie zjeść i gdzie nocować

Kuchnia Arles łączy smaki francuskie z hiszpańskimi – oprócz ślimaków i tapasów popularne są potrawy z byka. Warto odwiedzić restauracje takie jak La Gueule du Loup przy Rue des Arènes, gdzie w XVIII-wiecznej kamienicy podaje się tradycyjne dania w nowoczesnej odsłonie, czy Le Galoubet z kuchnią francuską. Na lody warto wstąpić do Glaces de Provence RAVI.

Baza noclegowa obejmuje hotele znanych sieci, takie jak ibis Arles Palais des Congrès z basenem i darmowym parkingiem, oraz kameralne pensjonaty w centrum, np. Hôtel La Muette przy Rue des Suisses. Ceny rosną gwałtownie w lipcu podczas festiwalu fotografii Rencontres d’Arles, dlatego rezerwacji trzeba dokonać z wyprzedzeniem.

Korzystając z karty Advantage Pass za 16 euro, można zobaczyć amfiteatr, teatr antyczny, termy Konstantyna, krypty, Alyscamps, klasztor św. Trofima oraz trzy muzea.