Grobla Olbrzyma – co warto zobaczyć? Najciekawsze atrakcje

Najciekawszymi punktami Grobli Olbrzyma są formacje skalne ukształtowane przez stygnącą lawę – przede wszystkim Grand Causeway, Middle Causeway oraz Little Causeway, a także takie twory erozyjne jak Organy, But Olbrzyma czy Krzesło Życzeń. To unikatowe w skali globu nagromadzenie około 40 000 bazaltowych kolumn uzupełniają szlaki piesze prowadzące przez klify i punkty widokowe. O wszystkich niezwykłościach tego miejsca opowiadamy w dalszej części artykułu.

Czym właściwie jest Grobla Olbrzyma?

Formacja, wpisana w 1986 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako jedyny obiekt w Irlandii Północnej, stanowi monumentalne świadectwo gwałtownych procesów geologicznych. Składa się z blisko 40 000 bazaltowych kolumn, które powstały w wyniku erupcji szczelinowych około 60 milionów lat temu. Zastygająca lawa kurczyła się i pękała, tworząc geometryczne filary o dominującym sześciokątnym przekroju, choć występują również struktury o trzech, czterech, pięciu, a nawet dziewięciu bokach. Najwyższe z tych słupów skalnych osiągają ponad 12 metrów wysokości, a ich średnica zawiera się zazwyczaj w przedziale od 38 do 51 cm.

Odkrycia tej formacji dla szerszego świata dokonał w 1692 roku biskup Derry, a rok później szczegółowy opis dla Towarzystwa Królewskiego w Londynie przygotował Richard Bulkeley. Przełom w naukowym postrzeganiu tego cudu nastąpił w 1771 roku za sprawą francuskiego geologa Nicolasa Desmaresta, który jako jeden z pierwszych powiązał genezę tego miejsca z dawną aktywnością wulkaniczną. Wcześniej, w 1739 roku, artystka Susanna Drury stworzyła serię akwareli, których miedziorytowe kopie z 1743 roku rozsławiły wyjątkowość tego obszaru w całej ówczesnej Europie.

Współczesne badania, prowadzone między innymi przez naukowców z uniwersytetów w Toronto i Liverpoolu, pokazują złożoność tego zjawiska. Bazalt zaczynał dzielić się na kolumny w momencie, gdy jego temperatura spadała do zakresu 840–890 stopni Celsjusza. Co istotne, tempo stygnięcia lawy miało bezpośredni wpływ na finalną średnicę tworów – im wolniejsze ochładzanie, tym większe kolumny powstawały.

Legendy i folklor – opowieść o Finnie MacCoolu

Irlandzcy gawędziarze od pokoleń przekazują alternatywną wersję powstania Grobli, związaną z mitycznym herosem Finnem MacCoolem. Ta barwna historia opowiada o tym, jak Finn, chcąc podjąć wyzwanie rzucone przez szkockiego olbrzyma Benandonnera, własnoręcznie wzniósł kamienną drogę przez Kanał Północny. Gdy jednak dotarł na drugi brzeg i ujrzał imponującą posturę przeciwnika, natychmiast rzucił się do ucieczki z powrotem do Irlandii.

Kluczową rolę w tej legendzie odgrywa Oonagh, przebiegła żona Fionna. Aby ocalić męża, przebrała go za niemowlę i umieściła w ogromnej kołysce. Gdy Benandonner stanął na irlandzkim brzegu i zobaczył rzekome dziecko takich rozmiarów, opanował go paraliżujący strach na myśl o tym, jak wielki musi być jego ojciec. Uciekając w popłochu z powrotem do Szkocji, olbrzym niszczył za sobą kamienny trakt, pozostawiając jego fragmenty widoczne do dziś. Tę opowieść w oczach wielu uwiarygodnia istnienie podobnej geologicznie formacji – Jaskini Fingala na szkockiej wyspie Staffa.

Jak zaplanować wizytę w praktyce?

Cały teren, od 1961 roku zarządzany przez organizację National Trust, jest ogólnodostępny i można go zwiedzać bezpłatnie, również po zmroku. Kluczową kwestią logistyczną pozostaje wybór parkingu, gdyż opłaty różnią się w zależności od lokalizacji. Najbliżej atrakcji znajduje się parking pod Centrum dla Odwiedzających (44 Causeway Road, Bushmills), jednak skorzystanie z niego wiąże się z koniecznością zakupu biletu Visitor Experience. Bilet w wersji rodzinnej dla dwojga dorosłych i do trzech dzieci to koszt 40 funtów, natomiast osoba dorosła zapłaci od 16 do 18 funtów, a dziecko w wieku 5–17 lat – 8 funtów.

Alternatywą jest parking Causeway Coast Way Car Park (Innisfree Farm, 60 Causeway Road), gdzie opłata za samochód wynosi 15 funtów, a wnosi się ją przez aplikację JustPark. Dla tych, którzy przybywają komunikacją publiczną, najwygodniejsza trasa wiedzie z Belfastu pociągiem do stacji Coleraine, a stamtąd autobusem linii 172 przewoźnika Ulsterbus Service. Należy wysiąść na przystanku Giants Causeway The Nook, oddalonym zaledwie kilkaset metrów od punktu informacji turystycznej.

Jak dojechać samochodem z różnych miast?

Podróżowanie po malowniczej trasie Causeway Coastal Route dostarcza dodatkowych wrażeń wizualnych. Dla zmotoryzowanych planujących przyjazd, czasy dojazdu prezentują się następująco: z Belfastu, oddalonego o 95 km na południowy wschód, podróż zajmuje około 90 minut. Z Dublina, leżącego 260 kilometrów na południe, należy liczyć się z przynajmniej trzygodzinną jazdą.

W sezonie turystycznym popularnością cieszy się także system Park and Ride. Auto pozostawia się na parkingu Dundarave, a następnie udaje się do Bushmills Visitor Information Centre, gdzie można zakupić bilet uprawniający do przejazdu autobusem firmy Translink bezpośrednio pod wejście na teren formacji.

Co zobaczyć na miejscu? Najciekawsze szlaki i sekcje skalne

Eksplorację tego geologicznego labiryntu ułatwia sieć czterech głównych szlaków pieszych. Największą popularnością wśród odwiedzających cieszy się Niebieski Szlak o długości około 1,2 km, którego pokonanie zajmuje średnio 25 minut. Startuje on z poziomu Visitor Centre i prowadzi bezpośrednio do serca formacji, gdzie można bezpiecznie poruszać się wśród bazaltowych kolumn. Trasa jest utwardzona i przejezdna dla wózków, jeśli pokona się schody na samym jej początku.

Osoby spragnione bardziej wymagających spacerów powinny skierować swoje kroki na Czerwony Szlak. Prowadzi on górną krawędzią klifu, oferując zapierające dech w piersiach panoramy na Grand Causeway skrywany za pnącymi się w górę Organami i głęboką zatokę. Ma 2 kilometry długości, a później łączy się z trasą niebieską, tworząc idealną pętlę widokową. Na przejście obu trzeba zarezerwować ponad 90 minut.

Prawdziwą ucztą dla wprawionych piechurów jest Żółty Szlak, ciągnący się wzdłuż całej linii brzegowej daleko poza granice zarządzane przez National Trust. Na jego ukończenie należy przeznaczyć kilka godzin, a nagrodą jest niemal całkowita samotność w otoczeniu surowego, nadmorskiego krajobrazu. Dla kontrastu, Zielony Szlak stanowi ledwie 700-metrowy, łatwy spacer, który wiedzie z centrum na polanę piknikową, z której z oddali widać zarys kolumn.

By usystematyzować wiedzę o dostępnych trasach, warto zapoznać się z tabelą:

Grand, Middle i Little Causeway

Bazaltowy bruk składa się z trzech głównych sekcji. Najbardziej rozległa z nich, Grand Causeway, rozpościera się u stóp klifów i stopniowo zanika w morskich odmętach. To tutaj można swobodnie spacerować po płaskim wierzchołku najniższych kolumn, obserwując idealną geometrię tej naturalnej posadzki. Z kolei Middle Causeway wyróżnia się strukturami nazywanymi „plastrem miodu” – to skupisko idealnie regularnych, wielobocznych słupów.

Dla większości turystów schodzących główną drogą asfaltową, pierwszym kontaktem z kamiennym fenomenem jest Little Causeway. Ta mniejsza grupa kolumn potrafi wywołać niemałe zaskoczenie, szczególnie gdy dopiero potem oczom ukazuje się monumentalna skala głównego traktu.

Organy, But i inne formacje symboliczne

Wędrując granią klifu, nie sposób przeoczyć grupy pionowych kolumn o wysokości sięgającej 12 metrów, które do złudzenia przypominają gigantyczne piszczałki organowe. Ta formacja, nazywana po prostu Organami, stanowi jeden z najbardziej fotogenicznych punktów w całym kompleksie. Niżej, przy brzegu, znajduje się samotna skała, która w wyniku długotrwałej erozji przybrała kształt ogromnego buta – to legendarny But Olbrzyma, który Finn MacCool miał zgubić podczas ucieczki przed Benandonnerem.

W pobliżu zlokalizowane jest naturalnie uformowane siedzisko bazaltowe, znane jako Krzesło Życzeń. Tradycja głosi, że jeśli ktoś na nim usiądzie i pomyśli życzenie, ma ono szansę się spełnić. Na szczególną uwagę zasługują również Kominy – smukłe, wysokie słupy oddzielone od lądu erozją. Według historycznych przekazów, żeglarze hiszpańskiej Wielkiej Armady pomylili je z wieżami zamku obronnego i otworzyli do nich ogień. W 1588 roku, podczas sztormu, w okolicznych skałach rozbił się zresztą galeas „La Girona”, którego wrak zdołał zlokalizować dopiero w 1967 roku belgijski archeolog podwodny Robert Sténuit.

Co jeszcze zobaczyć w pobliżu?

Zaledwie 5 kilometrów na południe od Grobli leży miasteczko Bushmills, słynące z najstarszej licencjonowanej destylarni whiskey na świecie – Old Bushmills Distillery. Zakład jest udostępniony dla zwiedzających, a degustacja trunku o kilkusetletniej tradycji stanowi doskonałe dopełnienie dnia pełnego przyrodniczych wrażeń. Trasy zwiedzania odbywają się regularnie i pozwalają poznać proces destylacji od kuchni.

Miłośnicy motoryzacyjnych pejzaży i kinematografii powinni z kolei wybrać się do Dark Hedges, uznawanego za jedną z najpiękniejszych dróg w całej Irlandii Północnej. Charakterystyczny tunel utworzyły tam konary wiekowych buków przechylających się nad asfaltową aleją. Miejsce to zdobyło ogromną międzynarodową sławę jako jedna z lokacji wykorzystywanych w serialu „Gra o Tron”.

Na terenie nie ma żadnych barierek ani ogrodzeń oddzielających zwiedzających od kolumn – można swobodnie po nich chodzić, dotykać ich i fotografować z bliska, o ile pozwala na to pogoda.

Jak efektywnie zwiedzać przy zmiennej pogodzie?

Irlandzkie wybrzeże cechuje się wyjątkowo kapryśną aurą, gdzie silny wiatr i deszcz potrafią nadejść znad Atlantyku w ciągu kilkunastu minut. W takich warunkach mokre, bazaltowe kolumny stają się wyjątkowo śliskie, co znacząco zwiększa ryzyko upadku. Z tego powodu zaleca się noszenie obuwia z głębokim bieżnikiem, które zapewni przyczepność na nierównej i często omszonej powierzchni skalnej.

Podczas sztormowego wiatru spacery po odkrytych klifach, szczególnie na szlaku czerwonym oraz wzdłuż odcinków nad urwiskami, stanowią realne zagrożenie. W takich okolicznościach lepiej odłożyć ambitniejszą trasę i pozostać na dolnym poziomie Niebieskiego Szlaku, który jest bardziej osłonięty. Pogoda ma też wpływ na percepcję samej geologii – w deszczowy dzień ciemny bazalt nabiera niemal czarnej, dramatycznej barwy, podczas gdy w pełnym słońcu uwidaczniają się wszystkie odcienie grafitu i rdzawe przebarwienia.

Jakie pamiątki przywieźć?

W budynku Visitor Centre działa sklep z pamiątkami, w którym można nabyć lokalne rękodzieło czy minerały. Wbrew pozorom, surowo zabronione jest zabieranie fragmentów skał z terenu parku krajobrazowego. Jako alternatywę warto rozważyć zakup certyfikowanej biżuterii z lokalnego bazaltu lub whiskey z Bushmills, która jest produktem regionalnym o ugruntowanej renomie.

Godziny funkcjonowania centrum zmieniają się sezonowo – od kwietnia do września jest ono czynne od 9:00 do 19:00, natomiast zimą zamyka się już o 17:00.