Sukhothai w Tajlandii – co warto zwiedzić?

Sukhothai to dawna stolica Tajów, gdzie wśród drzew i stawów kryją się dziesiątki świątyń, gigantycznych posągów Buddy i stup w kształcie pąków lotosu. Najwięcej zobaczysz w Parku Historycznym Sukhothai, który najlepiej zwiedzać na rowerze, łącząc historię z bardzo spokojnym, niemal parkowym spacerem. Jeśli szukasz miejsca spokojniejszego niż Ayutthaya, a wciąż pełnego wrażeń, Sukhothai będzie strzałem w dziesiątkę. W kolejnych akapitach znajdziesz konkretny plan zwiedzania, opis najciekawszych świątyń i praktyczne informacje o transporcie, biletach oraz noclegach.

Czym jest Sukhothai i dlaczego warto tu przyjechać?

Sukhothai leży około 430 km na północ od Bangkoku i uchodzi za pierwszą prawdziwą stolicę Tajów. W XIII wieku miasto wyzwoliło się spod panowania Khmerów, a król Ramkhamhaeng Wielki rozwinął tu alfabet tajski i umocnił buddyzm therawady. Na stosunkowo niewielkim obszarze zachowało się ponad 190 obiektów – świątyń, stup, prangów i posągów Buddy – rozproszonych na terenie ok. 70 km².

Stare Sukhothai, czyli dzisiejszy Park Historyczny Sukhothai, leży około 12–13 km od współczesnego miasta. Dzięki temu dawna stolica nie zarosła nowoczesną zabudową – wśród ruin dominuje zieleń, stawy z lotosami, prostokątne fosy i cieniste drzewa. Zwiedzanie przypomina długi spacer po parku, a nie przepychanie się w tłumie, jak bywa w bardziej obleganych miejscach.

Park Historyczny Sukhothai, razem z Si Satchanalai i Kamphaeng Phet, od 1991 roku widnieje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO jako kolebka cywilizacji syjamskiej.

Jak dojechać do Sukhothai i Parku Historycznego?

Do Sukhothai dotrzesz kilkoma środkami transportu – z Bangkoku, Chiang Mai i pośrednio przez Phitsanulok:

Jak dojechać z Bangkoku?

Z Bangkoku najwygodniej jedzie się pociągiem w stronę Chiang Mai i wysiada w Phitsanulok. Z dworca kolejowego tuk-tuk lub taxi zabierze cię na dworzec autobusowy, skąd co kilkadziesiąt minut odjeżdżają autobusy do Nowego Sukhothai. Autokary z północnego dworca Mo Chit kursują też bezpośrednio, przejazd trwa ok. 6–7 godzin.

Na pociągi ekspresowe w sezonie bilety często wyprzedają się dzień wcześniej, więc przy napiętym planie podróży opłaca się kupić je z wyprzedzeniem. Autobusy są bardziej elastyczne, ale przy długich weekendach w Tajlandii również zdarzają się opóźnienia i komplet pasażerów.

Jak dojechać z Chiang Mai?

Z Chiang Mai kursują bezpośrednie autobusy do Nowego Sukhothai (ponad 300 km, ok. 5–6 godzin jazdy). Druga opcja to pociąg Chiang Mai – Phitsanulok i dalej autobus do Sukhothai, podobnie jak przy trasie z Bangkoku, tylko w odwrotnym kierunku.

Jeśli planujesz intensywną trasę Bangkok – Sukhothai – Chiang Mai, wygodnym rozwiązaniem jest nocny pociąg z Phitsanulok do Chiang Mai po dniu spędzonym w parku. Warto od razu na dworcu w Phitsanulok kupić bilet do wagonu sypialnego, bo te rozchodzą się jako pierwsze.

Jak dostać się z nowego miasta do Parku Historycznego?

Nowe Sukhothai i Park Historyczny Sukhothai dzieli około 12–13 km. Tę trasę można pokonać na kilka sposobów:

Najtańszą opcją jest songthaew, czyli pick-up z ławkami z tyłu. Odjeżdża z okolic dworca autobusowego, a przejazd kosztuje około 30–40 THB. Kierowcy często czekają na zapełnienie auta, więc w godzinach mniejszego ruchu dojazd może się wydłużyć.

Alternatywą jest tuk-tuk – wygodniejszy i szybszy, ale droższy. Za przejazd w jedną stronę liczy się zazwyczaj 150–200 THB (przy umówionym powrocie i czekaniu – 500–700 THB za kilka godzin). Przy nocnych targach czy wieczornym zwiedzaniu oświetlonych świątyń kierowca tuk-tuka bywa jedyną realną opcją powrotu do nowego miasta.

Jak zwiedzać Park Historyczny Sukhothai?

Dawne miasto ma plan prostokąta – ok. 2 km długości i 1,6 km szerokości w części centralnej. Do tego dochodzą strefy północna, południowa, wschodnia i zachodnia z rozsianymi ruinami. Odległości między świątyniami są na tyle duże, że pieszo zwiedza się wyłącznie ścisłe centrum.

Większość osób wybiera rower albo objazd tuk-tukiem, dzięki czemu można zobaczyć zarówno główne świątynie, jak i spokojniejsze, rzadziej odwiedzane ruiny po drugiej stronie fos czy w części północnej.

Rower

Park Historyczny Sukhothai jest stworzony do jazdy na rowerze – drogi są asfaltowe, płaskie, przy wielu ruinach ustawiono stojaki, a ruch samochodowy w środku strefy centralnej jest ograniczony. Wjazd roweru do każdej płatnej strefy kosztuje 10 THB, samo wypożyczenie w okolicy bram parku zwykle 20–60 THB za dzień.

Jeśli śpisz w Nowym Sukhothai, część pensjonatów oferuje rowery na cały dzień za około 50–60 THB. Do Parku możesz dojechać nowo wytyczoną ścieżką rowerową przez pola ryżowe i wioski (ok. 14 km), co pozwala zobaczyć bardziej „zwyczajną” Tajlandię niż tylko turystyczne okolice ruin.

Tuk-tuk i songthaew

Dla osób, które nie chcą pedałować w upale, dobrym rozwiązaniem jest wynajęcie lokalnego tuk-tuka. Kierowca obwiezie cię po głównych świątyniach w 1,5–2 godziny, zwykle w 2 strefach (np. centralnej i północnej). Cena takiej objazdówki zaczyna się od około 300–400 THB za pojazd, zależnie od długości trasy i liczby przystanków.

Przy bramach parku kursują także małe pojazdy elektryczne (rodzaj „pociągu” bez torów). Umożliwiają wygodny przejazd z przewodnikiem, ale ograniczają swobodę zatrzymywania się na zdjęcia czy dłuższy spacer najbliżej ruin.

Skuter i samochód

Dojechać do Parku można też wynajętym skuterem (zwykle 200–300 THB za dobę) albo samochodem – to dobra opcja, jeśli chcesz połączyć Sukhothai z bardziej oddalonym Si Satchanalai. W strefie centralnej silniki spalinowe mają jednak ograniczony wjazd, więc i tak część trasy przejdziesz pieszo lub pokonasz rowerem.

Na ruch poza parkiem warto być przygotowanym – Tajowie jeżdżą szybko, a zasady pierwszeństwa są traktowane dość swobodnie. Skuter ma sens, jeśli masz już doświadczenie w jeździe w Azji Południowo-Wschodniej.

Zasady wejścia, bilety i co zabrać?

Park dzieli się na strefę centralną, północną i zachodnią, gdzie za wejście płaci się oddzielnie, oraz na bardziej rozproszoną strefę wschodnią, gdzie wiele ruin jest dostępnych bez biletów. Ceny standardowe to:

Dla obcokrajowców bilet do każdej płatnej strefy kosztuje 100 THB za osobę (dzień ważności), dla mieszkańców Tajlandii – 30 THB. Wstęp do Muzeum Narodowego Ramkhamhaenga, gdzie przechowywane są m.in. kopie inskrypcji Ramkhamhaenga, to około 150 THB.

Przy zwiedzaniu w dużym upale przydaje się kilka drobiazgów:

• co najmniej 1,5–2 litry wody na osobę,
• nakrycie głowy i krem z wysokim filtrem UV,
• lekka, jasna odzież zasłaniająca ramiona i kolana,
• wygodne sandały lub buty do chodzenia po nierównych płytach.

Najpiękniejsze świątynie i ruiny w Sukhothai

Na terenie parku znajduje się łącznie 193 obiekty, z czego 58 uznano za historyczne. Poniżej znajdziesz zestawienie tych, które najczęściej pojawiają się w planach zwiedzania i najlepiej oddają charakter dawnej stolicy.

Wat Mahathat

Wat Mahathat to serce dawnego miasta i najważniejsza świątynia Królestwa Sukhothai. Leży w centrum prostokątnego obszaru otoczonego fosą i murami, tuż przy miejscu, gdzie stał królewski pałac. Zbudowano ją zgodnie z koncepcją mandali – główna stupa w kształcie pąku lotosu symbolizuje oś wszechświata, a otacza ją osiem mniejszych stup w czterech kierunkach świata i po przekątnych.

Na terenie kompleksu zobaczysz pozostałości kilku wiharnów (sal zgromadzeń), fragmenty kolumn, ponad 200 stup i wysokie wizerunki Buddy – m.in. ok. 9‑metrowe posągi, które górują nad ruinami. Podstawa głównej stupy zdobiona jest szeregiem płaskorzeźb z pielgrzymami i mnichami, a w niszach nad nimi widać Buddy w różnych pozach.

Najbardziej charakterystyczne ujęcie Sukhothai – sylwetka Wat Mahathat odbijająca się w wodach stawu z lotosami – zrobisz o zachodzie słońca od strony niewielkiego jeziora po zachodniej stronie kompleksu.

Wat Si Sawai

Wat Si Sawai to jedna z najstarszych świątyń w parku, położona kilkaset metrów na południowy zachód od Wat Mahathat. Zbudowali ją Khmerowie pod koniec XII lub na początku XIII wieku jako świątynię hinduistyczną poświęconą bogu Śiwie. Świadczą o tym m.in. znalezione tu płaskorzeźby oraz układ trzech wież.

Znakiem rozpoznawczym Wat Si Sawai są trzy prangi w stylu khmerskim, przypominające kolby kukurydzy, ozdobione stiukowymi przedstawieniami wężów Naga, fantastycznych stworzeń morskich i demonów. W późniejszym okresie Tajowie rozbudowali kompleks o wiharny i przekształcili go w świątynię buddyjską, ale charakterystyczny khmerski rdzeń pozostał dobrze widoczny.

Wat Sa Si

Wat Sa Si należy do najbardziej malowniczych miejsc w strefie centralnej. Świątynia leży na niewielkiej wyspie pośród jeziora Traphang-Trakuan, na którą wchodzi się drewnianym mostkiem. Centralnym punktem jest chedi w stylu syngaleskim na kwadratowej platformie, w której spoczywają prochy jednego z władców Sukhothai.

Przed stupą stoją rzędy kolumn – pozostałość wiharnu – oraz kamienny posąg siedzącego Buddy. Na drugiej małej wyspie po wschodniej stronie zachowały się ruiny Ubosotu (sali święceń) z kamieniami granicznymi sema. O poranku i przy zachodzie słońca światło bardzo ładnie układa się na tafli wody i sylwetkach ruin.

Wat Traphang Ngoen

Nazwa Wat Traphang Ngoen oznacza „świątynię Srebrnego Jeziora” i dobrze opisuje położenie kompleksu – między stawami, które przyjmują srebrzysty kolor o wschodzie i zachodzie słońca. Główne elementy to stupa w stylu Sukhothai, ruiny wiharnu i duży siedzący Budda zwrócony twarzą w stronę wschodzącego słońca.

Pośrodku jeziora na osobnej wysepce stała kiedyś sala święceń. Dziś pozostały po niej fundamenty, ale wyspa wciąż świetnie nadaje się na chwilę odpoczynku w cieniu drzew z widokiem na główną stupę.

Wat Si Chum

Wat Si Chum w strefie północnej to miejsce, którego nie można pominąć. Z zewnątrz zobaczysz masywny, niemal surowy mondop – kwadratową budowlę z grubymi murami. Dopiero po wejściu w wąski, wysoko sklepiony korytarz, twoim oczom ukaże się ogromny posąg siedzącego Buddy Phra Achana – „Tego, który się nie boi”.

Posąg ma ok. 15 m wysokości i 11 m szerokości, zajmuje prawie całą przestrzeń wewnątrz budowli. Prawa dłoń Buddy, o długich, smukłych palcach pokrytych złotymi płatkami, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych detali w całym Sukhothai. Według legendy w czasie wojen z Birmańczykami król kazał ukryć się żołnierzowi za posągiem i przemówić do armii – echo w mondopie sprawiło, że wojownicy uwierzyli, iż przemawia do nich sam Budda.

Wat Phra Phai Luang

Wat Phra Phai Luang to rozległy kompleks na wyspie otoczonej fosą w strefie północnej. Pierwotnie zespół trzech prangów był najważniejszą świątynią khmerskiego Sukhothai, zanim miasto stało się stolicą Tajów. Do dziś zachował się jeden główny prang z dobrze widocznymi płaskorzeźbami oraz ceglana stupa i fragmenty posągów Buddy.

To dobre miejsce, jeśli chcesz zobaczyć świątynię, w której widać przejście od hinduizmu do buddyzmu – khmerską podstawę uzupełniono później tajskimi elementami, a całość otaczają stosunkowo spokojne tereny zielone, z dala od największego ruchu.

Wat Sorasak i Wat Chang Lom

Wat Sorasak leży blisko murów centralnej strefy. Niewielka stupa na planie dzwonu ozdobiona jest rzeźbami 24 słoni, które „niosą” ją na swoich grzbietach. Motyw słonia, ważnego w kulturze Azji Południowo‑Wschodniej zarówno w sferze religijnej, jak i militarnej, pojawia się tu bardzo wyraźnie.

Większą wersję tego motywu zobaczysz w świątyni Wat Chang Lom we wschodniej części parku – tam stupa wspiera się na aż 36 słoniach. To dobry pretekst, by wyjechać nieco dalej poza centralny sektor i przejechać się rowerem przez spokojniejsze, mniej uczęszczane okolice.

Strefy parku – co wybrać?

Cały Park Historyczny Sukhothai dzieli się na pięć części: centralną, północną, południową, wschodnią i zachodnią. Planując 1 dzień zwiedzania, najczęściej wybiera się:

Przy ograniczonym czasie najlepiej skupić się na:

• Strefie centralnej – Wat Mahathat, Wat Sa Si, Wat Traphang Ngoen, Wat Si Sawai, Wat Sorasak,
• Strefie północnej – Wat Si Chum + ewentualnie Wat Phra Phai Luang,
• pojedynczych świątyniach po wschodniej stronie – np. Wat Chang Lom.

Strefa zachodnia i większość południowej to bardziej rozproszone ruiny na wzgórzach, dobre dla pasjonatów archeologii lub osób, które planują 2 dni w Sukhothai i chcą wyjść poza „obowiązkowe” punkty.

Informacje praktyczne i porady na zwiedzanie Sukhothai

Sukhothai, dzięki położeniu z dala od morza i dużych ośrodków turystycznych, ma zupełnie inny rytm niż Bangkok czy wyspy. To dobre miejsce na dzień przerwy w trasie między stolicą a Chiang Mai, zwłaszcza jeśli interesuje cię historia Tajlandii i architektura sakralna.

Kiedy jechać i o której godzinie zaczynać?

Najprzyjemniej zwiedza się od listopada do lutego, kiedy upały są nieco łagodniejsze, a noce chłodniejsze. Od marca do maja temperatury w ciągu dnia potrafią przekraczać 35°C, co przy rowerze i małej ilości cienia między ruinami bywa męczące.

Strefa centralna otwarta jest zwykle od 6:30 do 19:30, w soboty do 21:00, z podświetlonymi świątyniami. Idealny plan to wejście tuż po otwarciu, przerwa w środku dnia (np. powrót do hotelowego basenu), a potem ponowne wyjście na złotą godzinę i ewentualnie wieczorny targ z jedzeniem.

Bilet, dress code i zachowanie

Mimo że większość świątyń w Sukhothai nie funkcjonuje już jako czynne miejsca kultu, wciąż są to obiekty sakralne. Od zwiedzających oczekuje się stroju zakrywającego ramiona i kolana – koszulek z krótkim rękawem, długich spódnic, lekkich spodni.

Niedozwolone jest wspinanie się na posągi Buddy, obejmowanie ich „dla zdjęcia” czy siadanie na kolanach wizerunków. Tajskie prawo traktuje to jako brak szacunku i potrafi wyciągać konsekwencje wobec osób, które naginają te zasady.

W Tajlandii za obraźliwe uznaje się także tatuaże z podobizną Buddy używane jako dekoracja – w niektórych sytuacjach mogą one wywołać bardzo negatywną reakcję otoczenia.

Gdzie spać i co zjeść?

Tańsze guesthouse’y i hostele skupiają się w Nowym Sukhothai, w okolicach dworca autobusowego i rzeki Yom. Łóżko w wieloosobowym pokoju bez klimatyzacji można znaleźć już za około 100 THB, a proste, ale czyste pokoje dwuosobowe w granicach 300–500 THB.

Bardziej kameralne hotele typu resort, często z basenem i ogrodem, leżą bliżej Parku Historycznego. Ceny w takich miejscach zaczynają się zwykle w okolicach 800–1200 THB za pokój. Śniadanie typu tajskiego lub „międzynarodowego” bywa wliczone w cenę noclegu.

Jeśli szukasz jedzenia, przydadzą się dwa kierunki:

• lokalne nocne targi w Nowym Sukhothai, zwłaszcza weekendowy market przy rzece,
• sobotni targ i stoiska z jedzeniem w pobliżu Parku Historycznego, gdzie po zachodzie słońca pojawiają się stoiska z pad thaiem, przekąskami z grilla i deserami zawijanymi w liście bananowca.

Sukhothai czy Ayutthaya?

Wielu podróżnych staje przed dylematem: Ayutthaya czy Sukhothai? Jeśli możesz, najlepiej zobaczyć oba miejsca – różnią się skalą, architekturą i atmosferą. Ayutthaya wygrywa łatwością dojazdu z Bangkoku (około 1,5–2 godzin pociągiem), większą różnorodnością świątyń i możliwością zwiedzania także łodzią po kanałach.

Sukhothai z kolei ma wyraźnie spokojniejszy klimat, mniej tłumów, więcej zieleni i czytelny układ miasta-ogrodu. Dojazd zajmuje pół dnia, ale nagrodą jest park, po którym możesz swobodnie jeździć rowerem między polami ryżowymi, słoniowymi stupami i monumentalnymi posągami Buddy, często niemal w ciszy.