Gjirokastra zwiedzanie – co warto zobaczyć?

Najważniejsze punkty zwiedzania Gjirokastry to zamek, Stary Bazar, Muzeum Etnograficzne oraz historyczne domy Skenduli i Zekate. To wpisane na listę UNESCO miasto zachwyca kamienną architekturą i położeniem w dolinie rzeki Drino. Zanim wyruszysz w labirynt brukowanych uliczek, sprawdź praktyczne informacje o biletach i godzinach otwarcia.

Historyczne centrum Gjirokastry wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2005 roku jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta osmańskiego.

Jak zaplanować zwiedzanie Gjirokastry?

Najwygodniejszą bazą wypadową pozostaje Saranda, oddalona o 52–62 km, choć wielu turystów dociera tu także z Durrës lub Tirany. Samochodem z Sarandy jedzie się zwykle ponad godzinę, a trasa przez przełęcz Muzina oferuje widoki na dolinę rzeki Bistrica.

Dojazd samochodem i komunikacją publiczną

Dojazd własnym autem bywa najprostszy, ale w sezonie znalezienie darmowego parkingu przy historycznym centrum bywa trudne. Wiele osób korzysta z płatnego parkingu podziemnego w pobliżu starówki, a część zostawia auto przy ulicy Gjin Zenebisi i wchodzi pieszo w górę. Z Sarandy kursują też busy i autobusy, a ich godziny zmieniają się w zależności od sezonu.

Z Durrës podróż zajmuje około 3–4 godzin, dlatego jednodniowy wypad z tego miasta bywa męczący. Lepszym wyborem z północy jest Berat, natomiast Gjirokastrę wygodnie zaplanować jako przystanek w drodze z Sarandy, Ksamilu lub Butrintu. Wariant trasy przez przełęcz Muzina prowadzi wzdłuż rzeki Bistrica i pozwala odwiedzić źródło Blue Eye.

Parking i czas na zwiedzanie

Na spokojne poznanie głównych atrakcji wystarczy jeden dzień, ale nocleg w mieście pozwala zobaczyć więcej bez tłumów. Na zwiedzanie warto zarezerwować około 5 godzin, a wygodne buty są koniecznością – brukowane uliczki bywają śliskie po deszczu i prowadzą mocno pod górę.

Co warto zobaczyć w historycznym centrum?

Historyczne centrum to zespół około 500 zabytkowych domów, uznany za pomnik kultury. Większość z nich pochodzi z XVII–XIX wieku i reprezentuje typ osmańskiego domu-twierdzy zwanego kullë.

Zamek w Gjirokastrze

Twierdza góruje nad miastem i jest największą spośród albańskich warowni – jej długość sięga prawie 500 m. Początki osadnictwa na wzgórzu sięgają epoki brązu, a obecny kształt zawdzięcza rozbudowie z XIX wieku, którą zlecił Ali Pasza z Tepeleny. Z murów rozciąga się widok na srebrzyste dachy, dolinę rzeki Drino i wzniesienia Mali i Gjerë.

Wstęp na zamek kosztuje 400 LEK, a dodatkowo płatne Narodowe Muzeum Uzbrojenia kosztuje 200 LEK. Na terenie twierdzy można zobaczyć wrak amerykańskiego samolotu Lockheed T-33A, czołg z czasów II wojny światowej, XIX-wieczną wieżę zegarową oraz scenę, na której odbywa się Krajowy Festiwal Folklorystyczny.

Zamek w Gjirokastrze to największa spośród albańskich twierdz – ma prawie 500 m długości.

Stary Bazar i Stare Miasto

Stary Bazar powstał w XVII wieku i po pożarze z 1717 roku został odbudowany w obecnym miejscu. To serce starówki, w którym kupcy oferują ceramikę, tkaniny, drewniane naczynia i miód. Centralnym punktem Starego Miasta jest plac Çerçiza Topulli.

Warto też przejść się dzielnicą Manalat, skąd rozciąga się dobry widok na twierdzę. Meczet Bazarowy z 1757 roku przetrwał antyreligijną politykę władz komunistycznych i po 1991 roku znów pełni funkcję sakralną. Przy meczecie działa niewielka kawiarnia, w której można napić się kawy tureckiej. Jaskrawożółty Fico House pełni dziś funkcję szkoły koranicznej i nie jest udostępniany.

Domy kullë, muzea i meczet

Dom Skenduli z 1823 roku nadal pozostaje w rękach tej samej rodziny. W jego wnętrzach znajduje się m.in. 12 pokoi, 9 kominków i 4 łaźnie tureckie, a bilet kosztuje 300 LEK.

Dom Zekate z lat 1811–1812 bywa nazywany najokazalszą osmańską rezydencją w mieście. Powstał dla Beqira Zeko, urzędnika ówczesnego paszy, a jego bliźniacze wieże i łukowata fasada robią duże wrażenie. Wstęp kosztuje 150 LEK. W pobliżu można też zajrzeć do domu rodzinnego pisarza Ismaila Kadare, gdzie bilet wynosi 500 LEK.

Muzeum Etnograficzne mieści się w budynku zrekonstruowanym w 1966 roku na miejscu domu rodzinnego Envera Hodży. Ekspozycja pokazuje tradycyjne stroje, przedmioty codziennego użytku i wnętrza z XIX wieku. Bilet kosztuje 500 LEK.

Mniej znane atrakcje Gjirokastry

Poza głównym szlakiem znajduje się kilka miejsc, które bywają pomijane przez turystów. Należą do nich podziemne tunele, most akweduktowy i punkt widokowy przy obelisku.

Most Ali Pashy to zachowany fragment akweduktu z początku XIX wieku, zbudowanego na zlecenie Alego Paszy. Pierwotnie konstrukcja liczyła około 10 km i dostarczała wodę z góry Sopot do zamkowych cystern. Dziś fragment w dzielnicy Dunavat można osiągnąć pieszo w około 30 minut.

Tunel Zimnej Wojny to podziemny schron z czasów reżimu Envera Hodży, położony około 80 m pod zamkiem. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa zwykle 20–40 minut i pokazuje pomieszczenia dla elity partyjnej oraz systemy filtracji powietrza. W okolicy miasta znajduje się też skupisko bunkrów z czasów reżimu, połączone okopami.

Czego spróbować w Gjirokastrze?

Kuchnia południowej Albanii opiera się na świeżych warzywach, serach, oliwie i jagnięcinie. W restauracjach przy Starym Bazarze oraz w tradycyjnych pensjonatach można zamówić lokalne specjały:

• qifqi – kulki ryżowe z jajkiem i ziołami, podawane zwłaszcza podczas uroczystości,
• qofte – smażone kotleciki mięsne,
• shapkat – kukurydziany placek nadziewany szpinakiem,
• byrek – ciasto filo z nadzieniem serowym, mięsnym lub warzywnym,
• oshaf – deser z suszonych fig i owczego mleka, charakterystyczny dla tego miasta,
• fërgesë – sos z papryki, pomidorów, cebuli i tradycyjnego sera gjize,
• turgut pasha – duszona jagnięcina lub wołowina z warzywami.

Do posiłku warto zamówić domowe wino lub rakiję, a na deser oprócz oshafu sprawdzą się baklava i trileçe. Wiele lokali oferuje widok na dachy i dolinę, co podnosi przyjemność jedzenia.

Noclegi i praktyczne informacje

W Gjirokastrze można nocować w zabytkowych kamiennych domach, które często przekształcono w pensjonaty i hotele. Część obiektów mieści się w XVIII- i XIX-wiecznych rezydencjach z drewnianymi stropami, co samo w sobie stanowi atrakcję.

Gdzie szukać noclegu?

Wiele pensjonatów oferuje pokoje z klimatyzacją i widokiem na starówkę lub góry. Przy wyborze warto zwrócić uwagę na lokalizację – im bliżej Starego Bazaru, tym łatwiej wrócić na odpoczynek po pokonywaniu kamiennych schodów. Rodzinne obiekty często serwują śniadania z lokalnych produktów.

Płatności, gotówka i zwiedzanie

W zabytkowej części miasta lepiej mieć przy sobie gotówkę, bo bankomaty bywają nieczynne, a bilety do mniejszych obiektów rzadko kupisz kartą. Przy zwiedzaniu przydają się też wygodne buty i woda, szczególnie w upalne dni.

Na zamek, tunele i muzea obowiązują oddzielne bilety, a godziny otwarcia zmieniają się sezonowo. W sezonie letnim twierdza bywa otwarta od 9:00 do 19:00, poza sezonem zamyka się wcześniej i w poniedziałki bywa nieczynna. W Gjirokastrze pracują też licencjonowani przewodnicy, znający zakamarki i historię miasta.