Korona Gór Polski – wykaz szczytów, które warto zdobyć

Korona Gór Polski to lista 28 szczytów reprezentujących poszczególne pasma górskie Polski, ustanowiona w 1997 roku. Jej zdobycie to popularne wyzwanie turystyczne, motywujące do odwiedzenia mniej znanych zakątków kraju. Poniżej znajdziesz dokładny wykaz tych wzniesień oraz praktyczne informacje, jak oficjalnie dołączyć do grona Zdobywców.

Geneza pomysłu i początkowe założenia

Koncepcja Korony Gór Polski została po raz pierwszy przedstawiona przez Marka Więckowskiego i Wojciecha Lewandowskiego w czerwcowym numerze czasopisma „Poznaj swój kraj” w 1997 roku. Pierwotna lista różniła się od dzisiejszej i zawierała 27 pozycji – brakowało na niej Masywu Ślęży. Jako reprezentację Gór Bialskich wskazywano wówczas Postawną, a Pieniny miała symbolizować Trzy Korony, z wyraźnym dopiskiem, że dotyczy to jedynie Pienin Właściwych, z pominięciem Małych Pienin.

Głównym zamysłem redakcji było odciążenie przytłoczonych turystami Tatr i spopularyzowanie innych, atrakcyjnych, choć często nieznanych pasm. Ważna była też chęć dogłębnego poznania tych rejonów – ich historii, przyrody, przeszłości geologicznej i współczesnej kultury. Oficjalne zatwierdzenie zestawienia i inauguracja Klubu Zdobywców Korony Gór Polski nastąpiły na specjalnym spotkaniu zwołanym 13 grudnia 1997 roku.

Od tego czasu popularność inicjatywy systematycznie rosła. Do sierpnia 2017 roku w Klubie zarejestrowało się ponad 21 tysięcy członków, z czego przeszło 1300 osób mogło pochwalić się pełnym tytułem Zdobywcy. W 2022 roku liczba ta przekroczyła już 4130, co pokazuje niesłabnące zainteresowanie tym długofalowym projektem.

Kontrowersje związane z regionalizacją i pomiarami

Lista 28 szczytów od początku budziła dyskusje, głównie ze względu na przyjęte założenie. W Koronie uwzględniono te z najwyższych punktów danego pasma, na które w chwili jej ustalania prowadził znakowany szlak turystyczny. To kryterium sprawiło, że w kilku przypadkach wybór nie pokrywa się z obiektywną, największą wysokością bezwzględną w mezoregionie, co jest szczególnie widoczne w Sudetach.

Przykładem jest Chełmiec w Górach Wałbrzyskich, którego punkt pomiarowy znajdował się na 18-metrowej wieży widokowej. Dzięki temu sztucznie stał się najwyższym szczytem pasma, choć w rzeczywistości wyższa jest od niego Borowa. Podobny problem dotyczy Gór Bardzkich, gdzie za najwyższy punkt uznano Kłodzką Górę, podczas gdy nowsze pomiary wykazały wyższość położonej nieopodal Szerokiej Góry.

W 2019 roku potwierdzono, że najwyższym punktem Gór Świętokrzyskich jest wschodni wierzchołek Łysicy o nazwie Agata, osiągający 613,96 m n.p.m., co daje mu przewagę nad ostatnimi pomiarami głównego szczytu Łysicy (613,33 m n.p.m.).

Duże zamieszanie wprowadza również kwestia przynależności mezoregionalnej. Autorzy Korony opierali się na nieco innych ustaleniach niż powszechnie przyjęta regionalizacja Polski według Jerzego Kondrackiego. Skutkuje to tym, że np. Lubomir – według twórców listy reprezentujący Beskid Makowski – w regionalizacji Kondrackiego przynależy do Beskidu Wyspowego. Co ciekawe, wcześniejsza praca tego samego autora z 1977 roku przypisuje Lubomir do Beskidu Makowskiego, co tylko pokazuje, jak niejednoznaczne bywają podziały granic pasm górskich.

Oficjalny wykaz szczytów Korony Gór Polski

Poniżej znajduje się pełna, usystematyzowana lista 28 szczytów według autorów Korony. Zestawienie nie pokrywa się idealnie z podziałem fizycznogeograficznym przyjętym w środowiskach naukowych, ale to właśnie ono stanowi kanon dla każdego, kto pragnie oficjalnie ukończyć to wyzwanie.

W niektórych przypadkach nowsze pomiary lotniczego skaningu laserowego skorygowały te dane. Przykładowo, najwyższym punktem Gór Kaczawskich jest Okole o wysokości 725,3 m n.p.m., a uważany wcześniej za wyższy Skopiec ma tylko 720,7 m n.p.m. Z kolei w Rudawach Janowickich palmę pierwszeństwa dzierży Ostra Mała (945 m n.p.m.), będąca południowo-zachodnim wierzchołkiem Skalnika.

Jak przystąpić do Klubu Zdobywców?

Dla wielu osób satysfakcjonujące jest już samo prywatne odhaczanie kolejnych celów. Oficjalna ścieżka wymaga jednak dopełnienia pewnych formalności. Pierwszym krokiem jest rejestracja w Klubie Zdobywców Korony Gór Polski, która odbywa się poprzez wypełnienie elektronicznego kwestionariusza na stronie internetowej. Dolna granica wieku wynosi 7 lat.

Członkostwo wiąże się z jednorazową opłatą, na którą składa się:

• wpisowe do Klubu,
• zakup specjalnej książeczki do potwierdzeń,
• opcjonalny zakup odznaki klubowej,
• koszt przesyłki zwrotnej dokumentów.

Z punktu widzenia regulaminu istotna jest pewna restrykcja – Loża Zdobywców nie uznaje wejść na szczyty z okresu sprzed przystąpienia do Klubu. Oznacza to, że nawet jeśli ktoś wcześniej zdobył wszystkie wymagane góry, po zapisaniu się musi rozpocząć swoją przygodę od nowa. To przepis, który dla części turystów bywa bolesny, ale ma gwarantować równy start dla wszystkich uczestników.

Zasady potwierdzania wejść i weryfikacja

Podstawowym dokumentem każdego kandydata na Zdobywcę jest wspomniana książeczka. Każdy z 28 szczytów ma w niej przeznaczoną dla siebie stronę. Klub nie narzuca ani wyboru szlaku, ani miejsca startu, ani nawet środka lokomocji – można zdobywać szczyty pieszo, na nartach czy rowerem, ważne, aby robić to o własnych siłach. Nie ma też żadnego limitu czasowego na ukończenie całego wyzwania.

Dowodem wejścia jest przede wszystkim pieczątka ze szczytu, którą zazwyczaj można znaleźć w charakterystycznych czerwonych skrzynkach. Zdarza się, że są one ukryte lub znajdują się w pobliskim schronisku. W sytuacji, gdy pieczątki brakuje, należy zrobić sobie zdjęcie na wierzchołku. Trzeba je później wydrukować i wkleić do książeczki na odpowiednią stronę, uzupełnić notatkę o przebiegu wyprawy i ewentualnie uzyskać podpis spotkanego na szlaku członka Loży.

Rekordzistą w szybkości kompletowania wszystkich szczytów jest Grzegorz Leszek z Jeleniej Góry, który zdobył wszystkie 28 wierzchołków w 76 godzin. W wersji zimowej rekord dzierży Roman Ficek z czasem 82 godzin i 50 minut.

Po skompletowaniu wszystkich wpisów i zdjęć, książeczkę należy przedstawić podczas jednego ze spotkań weryfikacyjnych organizowanych przez Lożę Zdobywców w różnych lokalizacjach w kraju. Po pomyślnym przejściu weryfikacji następuje oficjalne nadanie tytułu Zdobywcy Korony Gór Polski.

Praktyczne wskazówki dla początkujących

Planowanie kolekcjonowania szczytów warto rozpocząć od analizy mapy ich rozmieszczenia. Pasma są rozrzucone od Bieszczadów po Sudety Zachodnie, przez co logistyka dojazdów odgrywa sporą rolę. Jedynie kilka wierzchołków wymaga całodziennej, wymagającej wyprawy. Większość tras zajmuje od jednej do trzech godzin marszu.

Pewnym ułatwieniem jest fakt, że Klub akceptuje wejścia od strony słowackiej na szczyty graniczne. Dotyczy to na przykład Rysów, co może być dobrym rozwiązaniem dla osób obawiających się ekspozycji na łańcuchach po polskiej stronie, od Morskiego Oka. Podejście słowackim szlakiem ma nieco inny charakter i jest chętnie wybierane przez wielu turystów.

Szczyty o zaskakującym charakterze

Nie wszystkie punkty na liście są oczywistymi górskimi wierzchołkami z rozległymi panoramami. Wejście na Lubomir kończy się przy Obserwatorium Astronomicznym im. Tadeusza Banachiewicza, co stanowi dodatkową atrakcję. Z kolei na Szczelińcu Wielkim najwyższy punkt znajduje się na terenie płatnego skalnego labiryntu na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych.

Na szczególną uwagę zasługuje Waligóra w Górach Kamiennych. Najkrótszy, żółty szlak z Przełęczy Trzech Dolin jest bardzo stromy, ale samo wejście tym wariantem zajmuje zaledwie około 30 minut. Trzeba jednak pamiętać, że szczyty o niewielkiej deniwelacji bezwzględnej też mogą sprawić niespodziankę. Przykładowo, podejście na Chełmiec bywa zaskakująco strome mimo niezbyt imponującej wysokości 850 m n.p.m.

W Masywie Ślęży poza zdobyciem samego szczytu można zwiedzić Skansen Archeologiczny i cmentarzysko kurhanowe, a w rejonie Skopca w Górach Kaczawskich natknąć się na cyklamena purpurowego – roślinę, która nie występuje w żadnym innym miejscu w Polsce.

Czy warto podejmować wyzwanie?

Realizacja Korony Gór Polski to często wyprawa trwająca wiele sezonów. Nie ma w tym nic złego, bo w górach zwykle nie chodzi o pośpiech. Projekt ten zmusza do odwiedzenia zakątków, na które wielu turystów z własnej woli by nie trafiło, i pozwala odkryć różnorodność krajobrazową Polski. Od wysokogórskiego charakteru Tatr, przez bieszczadzkie połoniny, aż po surowe piękno sudeckich wierzchowin.

Jerzy Siłuch z Warszawy zdobył wszystkie 28 szczytów Korony Gór Polski dwudziestokrotnie, udowadniając, że raz rozpoczętej przygody nie chce się szybko kończyć.

Pomysł ten okazał się na tyle nośny, że powstały projekty pokrewne, jak makroregionalna odznaka turystyki kwalifikowanej – Diadem Polskich Gór, ustanowiony przez Oddział Wrocławski PTTK. Niezależnie od wybranej ścieżki, kluczowe jest czerpanie przyjemności z każdej wędrówki i gromadzenie własnych, unikalnych wspomnień z każdego z 28 pasm.