Patna w Indiach – co warto zwiedzić i zobaczyć?

Planujesz podróż po północnych Indiach i zastanawiasz się, czy Patna w ogóle jest warta zatrzymania? Z tego artykułu dowiesz się, co zobaczyć w stolicy stanu Bihar, jak poczuć jej historię i jak wykorzystać Patnę jako bazę do poznawania świętych miejsc buddyzmu i dżinizmu. Sprawdzisz też, jak poradzić sobie w tym głośnym, ale fascynującym mieście nad Gangesem.

Dlaczego warto odwiedzić Patnę?

Patna na pierwszy rzut oka bywa przytłaczająca. To duże, hałaśliwe miasto na Nizinie Hindustańskiej, z tłumami ludzi, korkami i widoczną biedą nawet w centrum. Jednocześnie jest to druga co do wielkości metropolia we wschodnich Indiach i stolica stanu Bihar, który przez lata miał opinię jednego z najuboższych regionów kraju. Miasto rośnie szybko, wyrastają kolejne centra handlowe, biurowce i uczelnie, a inwestorzy traktują Patnę coraz poważniej.

Od strony geograficznej to miejsce wyjątkowe. Patna leży nad kilkoma świętymi rzekami, z których najważniejsza jest oczywiście Ganges. W okolicy miasta wpływają do niego także Sone i Punpun, a w pobliżu ujścia ma rzeka Gandak. Dzięki temu życie toczy się tu dosłownie nad wodą – na ghatach, przystaniach, targach i w nadbrzeżnych dzielnicach.

Krótka historia Pataliputry

Starożytna nazwa Patny to Pataliputra. Przez prawie tysiąc lat, mniej więcej od V wieku p.n.e. do IV wieku n.e., była jedną z najważniejszych stolic subkontynentu. To właśnie stąd rządzili władcy imperium Maurjów, w tym Chandragupta Maurja, jego syn Bindusara oraz jego wnuk Aśoka, znany z tego, że wspierał rozwój buddyzmu w całych Indiach.

Później Pataliputra została stolicą imperium Guptów, które często określa się jako „złoty okres” historii Indii. To czas rozkwitu nauki, sztuki i architektury. Dopiero po upadku kolejnych dynastii miasto zaczęło tracić znaczenie, by w końcu odrodzić się pod współczesną nazwą Patna. Ślady dawnej potęgi nadal są widoczne w postaci ruin i stanowisk archeologicznych rozsianych po obrzeżach dzisiejszej metropolii.

Starożytna Pataliputra należała do najważniejszych ośrodków politycznych Azji, a jej dzieje łączą się z historią buddyzmu, dżinizmu i powstania pierwszych wielkich imperiów indyjskich.

Patna dzisiaj

Współczesna Patna to gęsto zabudowane miasto, w którym nowoczesne biurowce stoją obok skromnych domów, a ruch uliczny miesza riksze, autobusy, motocykle i krowy. To ważny ośrodek biznesowy i edukacyjny, z uniwersytetami, szkołami medycznymi i administracją stanu Bihar. Równocześnie wciąż widoczna jest tu codzienna walka o byt, znana z mniej turystycznych fragmentów Indii.

Dla podróżnika Patna ma jedną wielką zaletę. Jest bramą do ogromnie ważnych miejsc pielgrzymkowych, takich jak Bodh Gaya, Nalanda, Rajgir, Vaishali, Pawapuri czy Keshariya. Wiele osób traktuje ją tylko jako punkt przesiadkowy, a tymczasem kilka dni w mieście pozwala zobaczyć kawał bardzo żywej, współczesnej Indii i równocześnie dotknąć tysięcy lat historii.

Co zobaczyć w samej Patnie?

Czy Patna jest miastem tylko dla pielgrzymów i osób zainteresowanych religią? Nie. W mieście znajdziesz muzea, zabytki kolonialne, świątynie różnych wyznań oraz codzienne życie na ghatach nad Gangesem, które zostaje w pamięci na długo.

Śladami historii – muzea i ruiny

Jeśli interesuje cię historia starożytnych Indii, Patna to świetny punkt wyjścia. Najciekawsze ekspozycje dotyczące czasów Pataliputry, imperiów Maurjów i Guptów znajdziesz w nowoczesnym Bihar Museum oraz w starszym Patna Museum. To tam zobaczysz rzeźby, inskrypcje i znaleziska archeologiczne z całego stanu.

Poza muzeami warto zobaczyć miejsca, gdzie archeolodzy odkryli resztki dawnej stolicy. W Kumhrar natrafiono na pozostałości sali o wielu kolumnach z czasów Aśoki, a w Agam Kuan mieści się tajemnicza, bardzo głęboka studnia wiązana z tym samym władcą. W centrum miasta stoi natomiast charakterystyczny Golghar – ogromny spichlerz z końca XVIII wieku, z którego tarasu rozciąga się panorama Patny i Gangesu.

Jeśli chcesz szybciej wybrać miejsca, które naprawdę warto uwzględnić, przyda ci się krótkie zestawienie atrakcji historycznych i muzealnych:

• Bihar Museum – nowoczesne muzeum prezentujące historię stanu Bihar od czasów prehistorycznych po współczesność, z naciskiem na Pataliputrę.
• Patna Museum – starsza placówka z bogatą kolekcją rzeźb, miniatur i eksponatów z czasów Maurjów i Guptów.
• Kumhrar – stanowisko archeologiczne z ruinami starożytnej sali kolumnowej i pozostałościami zabudowy Pataliputry.
• Agam Kuan – głęboka, ceglana studnia, wokół której narosło wiele lokalnych legend związanych z Aśoką.
• Golghar – monumentalny, kopulasty spichlerz z czasów brytyjskich, z widokiem na Ganges i panoramę miasta.

Święte miejsca różnych religii

Patna jest ważna dla kilku tradycji religijnych. Dla sikhów to miejsce narodzin dziesiątego guru, dlatego świątynia Takht Sri Patna Sahib należy do pięciu najważniejszych gurdwar na świecie. Kompleks jest zadbany, tętni modlitwą i odwiedzają go pielgrzymi z całych Indii.

Dla wyznawców hinduizmu Patna jest miastem świątyń, wśród których wyróżniają się Mahavir Mandir koło dworca kolejowego oraz Patan Devi, jedna z najstarszych świątyń w mieście. W obu miejscach zobaczysz tłumy wiernych, kolejki do składania ofiar i wyrazistą, codzienną religijność, tak różną od muzealnej ciszy zachodnich katedr.

Nad Gangesem – ghats i rejsy

Rzeka Ganges wyznacza rytm życia Patny. Nad jej brzegiem ciągną się liczne ghats, czyli kamienne schody prowadzące do wody. To tu ludzie się kąpią, piorą ubrania, odprawiają rytuały, a wieczorami spacerują, szukając chwili oddechu od miejskiego zgiełku.

Warto wybrać się na krótki rejs łodzią po Gangesie o wschodzie lub zachodzie słońca. Widok miejskiej zabudowy, mostów i świątyń od strony wody jest zupełnie inny niż z poziomu ulicy. W sezonie suchym tworzą się szerokie piaszczyste łachy, na których miejscowi grają w krykieta albo po prostu odpoczywają. To świetne miejsce, żeby usiąść na chwilę i poobserwować zwykłe życie mieszkańców Patny.

Jak zaplanować pobyt w Patnie?

Patna rzadko jest celem samym w sobie. Częściej staje się przystankiem na drodze do Bodh Gaya, Nalandy czy dalej, w kierunku Nepalu. Warto jednak poświęcić jej co najmniej dwa pełne dni, żeby nie ograniczać się tylko do przejazdu z dworca na dworzec.

Najlepsza pora roku i długość pobytu

Klimat stanu Bihar bywa wymagający. Lato potrafi być bardzo gorące, z temperaturami przekraczającymi 40 stopni, a w porze monsunowej ulice często stoją w wodzie. Zimą natomiast zdarzają się gęste mgły, które utrudniają ruch pociągów i samolotów.

Najwygodniej odwiedzić Patnę między listopadem a lutym. Temperatury są wtedy niższe, łatwiej znosi się zwiedzanie, a wieczorne spacery nad Gangesem sprawiają dużo przyjemności. Dwa dni wystarczą, żeby zobaczyć główne atrakcje miasta, a trzeci możesz przeznaczyć na krótką wycieczkę do jednego z pobliskich miejsc pielgrzymkowych.

Transport po mieście

Ruch uliczny w Patnie jest chaotyczny, ale środki transportu dostępne są praktycznie na każdym kroku. Z dworca kolejowego i z lotniska bez trudu złapiesz autorikszę albo miejską taksówkę. Coraz częściej działa też przejazd zamawiany aplikacją, co ułatwia orientację w cenach.

Aby lepiej zaplanować poruszanie się po mieście i okolicy, przydatne będą podstawowe informacje o możliwościach transportu:

• Autoriksze – najczęstszy sposób przemieszczania się na krótkich dystansach w Patnie i okolicach.
• Taksówki – wygodniejsze na dłuższe trasy, szczególnie jeśli chcesz połączyć kilka atrakcji w jeden dzień.
• Pociągi – Patna jest ważnym węzłem kolejowym, z połączeniami do Delhi, Kalkuty, Varanasi czy Gaya.
• Autobusy – lokalne autobusy do mniejszych miejscowości, w tym do części ośrodków buddyjskich i dźinijskich.

Gdzie pojechać z Patny na wycieczkę?

To właśnie okolice Patny sprawiają, że dla wielu osób jest ona miejscem wyjątkowym. Na stosunkowo niewielkim obszarze skupiają się jedne z najważniejszych miejsc związanych z buddyzmem i dżinizmem. Z miasta wyruszają liczne pielgrzymki do Bodh Gaya, Nalandy, Rajgir, Vaishali, Pawapuri czy Keshariya.

Żeby łatwiej porównać najpopularniejsze cele wyjazdów z Patny, spójrz na krótką tabelę:

Szlak buddyjski

Bodh Gaya to dla buddystów miejsce absolutnie centralne. To tu, pod drzewem bodhi, Siddhartha Gautama osiągnął oświecenie. Serce miasteczka stanowi świątynia Mahabodhi wpisana na listę UNESCO. Współczesne Bodh Gaya jest głośne i zatłoczone, pełne mnichów w różnokolorowych szatach, świątyń reprezentujących różne kraje Azji i przyjezdnych z całego świata, którzy przychodzą tu na medytację.

Nieco bliżej Patny leży Nalanda. Dziś zobaczysz tam rozległe ruiny jednego z najstarszych uniwersytetów na świecie, gdzie przez wieki studiowali mnisi z całej Azji. Czerwone ceglane mury, dziedzińce i pozostałości stupy robią wrażenie nawet na osobach, które nie zajmują się historią buddyzmu na co dzień. W pobliżu Nalandy znajduje się też Rajgir – miasto o gorących źródłach i wzgórzach związanych z kazaniami Buddy oraz późniejszymi dynastiami Magadhy.

Patna bywa określana jako naturalna brama do najważniejszych ośrodków buddyjskich północnych Indii, dlatego wiele zagranicznych grup zaczyna i kończy tu swoje pielgrzymki.

Miejsca związane z dżinizmem i sikhizmem

Dla wyznawców dżinizmu ogromne znaczenie ma Pawapuri, położone około 90 kilometrów od Patny. To tam, według tradycji, Mahawira – ostatni tirthankara i reformator dżinizmu – miał osiągnąć ostateczne wyzwolenie. Na środku niewielkiego jeziora stoi biała świątynia, do której prowadzi długi pomost. Wrażenie ciszy i oddzielenia od codzienności jest tam bardzo wyraźne.

W samej Patnie natomiast znajduje się wspomniana wcześniej gurdwara Takht Sri Patna Sahib, wzniesiona w miejscu narodzin Guru Gobind Singha. Dla społeczności sikhijskiej to jeden z pięciu najważniejszych takhtów, czyli ośrodków władzy religijnej. Jeśli chcesz zrozumieć, jak różnorodna jest mozaika religijna Indii, wizyta w tym miejscu dobrze uzupełni obraz Patny jako miasta hinduistycznych świątyń i buddyjskich pielgrzymów.

Praktyczne wskazówki dla podróżników

Podróż do Patny różni się od wyjazdu do typowych kurortów czy najpopularniejszych atrakcji turystycznych Indii. Miasto nie jest jeszcze mocno nastawione na turystów zagranicznych, dlatego znajomość kilku prostych zasad ułatwia codzienne funkcjonowanie i pozwala lepiej odnaleźć się w realiach stanu Bihar.

Na miejscu przydadzą się konkretne nawyki i wybory, które sprawiają, że pobyt staje się przyjemniejszy:

• Rezerwuj nocleg w wyższej klasie hoteli niż zwykle, szczególnie w centrum, bo standard tańszych miejscówek bywa bardzo niski.
• Negocjuj ceny riksz i taksówek przed rozpoczęciem przejazdu, opierając się na przybliżonych stawkach znanych z aplikacji czy hotelowej recepcji.
• Staraj się jeść w miejscach o dużej rotacji gości, wybierając świeżo smażone dania zamiast długo stojących potraw.
• Zabierz lekką, przewiewną odzież, ale w świątyniach i gurdwarach zakrywaj ramiona i kolana, a w przypadku gurdwary zakładaj nakrycie głowy.
• Miej przy sobie chusteczki antybakteryjne i wodę butelkowaną, szczególnie przy dłuższych przejazdach po zakurzonych drogach Biharu.

Bezpieczeństwo w Patnie opiera się głównie na rozsądku. Unikaj bardzo późnych spacerów po mało oświetlonych ulicach, nie afiszuj się drogim sprzętem i większą gotówką, a w tłumie pilnuj plecaka. Większość spotkań z mieszkańcami sprowadza się do zaciekawionych spojrzeń i prostych pytań, a nie do realnych zagrożeń.

Po całym dniu zwiedzania Patny i okolic warto usiąść wieczorem na jednym z ghats nad Gangesem, zamówić herbatę masala chai z ulicznej garkuchni i przyglądać się, jak miasto powoli cichnie, choć ruch łodzi na rzece jeszcze chwilę trwa. Ten moment często zostaje w pamięci mocniej niż najbardziej znane nazwy i daty.