Kalkuta w Indiach – co warto zwiedzić?

Planujesz podróż do Indii i zastanawiasz się, co zobaczyć w Kalkucie? To miasto potrafi zachwycić, zmęczyć i zaskoczyć w ciągu jednego dnia. Z tego artykułu dowiesz się, gdzie spacerować, jakie świątynie odwiedzić i jak poruszać się po dawnej stolicy Indii Brytyjskich.

Dlaczego warto odwiedzić Kalkutę?

Na mapie Indii Kalkuta (Kolkata) zajmuje szczególne miejsce. To drugie co do wielkości miasto kraju, niegdyś stolica Indii Brytyjskich, dziś ogromna metropolia z około piętnastomilionową aglomeracją. Brytyjczycy założyli ją pod koniec XVII wieku nad rzeką Hugli, korzystając z dostępu do morza i portu, który szybko napędził rozwój handlu oraz przemysłu.

Na ulicach spotkasz jednocześnie neogotyckie katedry, kolonialne pałace, skromne świątynie hinduistyczne i rozpadające się kamienice. Tu obok nowoczesnych biurowców stoją budynki pamiętające czasy Kompanii Wschodnioindyjskiej, a w cieniu marmurowego Victoria Memorial młode pary szukają chwili prywatności. To miasto kontrastów, w którym bogactwo sąsiaduje ze skrajną biedą, a eleganckie przyjęcia odbywają się kilka kroków od chodników, na których nocują całe rodziny.

Kalkuta jest jednym z niewielu miejsc w Indiach, gdzie nadal legalnie działają riksze piesze ciągnięte przez bosonogich rikszarzy, śpiących często w swoich wózkach.

Według hinduistycznego mitu miasto powstało tam, gdzie spadł palec bogini Sati, inkarnacji bogini Kali. Z tej legendy wyrasta nazwa dzielnicy Kalikata i kult bogini w świątyni Kalighat. Ten splot historii, religii i kolonialnej przeszłości sprawia, że w Kalkucie możesz zobaczyć w pigułce to, co w Indiach najbardziej fascynuje i najbardziej przytłacza.

Jak poruszać się po Kalkucie?

Ruch uliczny w Kalkucie potrafi zaskoczyć każdego. Miasto ma jednak rozbudowaną sieć transportu: od nowoczesnego metra i żółtych taksówek po tramwaje z poprzedniej epoki i wszechobecne autoriksze. Wybór środka transportu wpływa nie tylko na komfort, lecz także na to, jak bardzo „poczujesz” miasto.

Dobrze jest połączyć kilka form przemieszczania się. Do szybkich przejazdów przyda się Kolkata Metro, a na krótkie odcinki lub w wąskich uliczkach lepiej sprawdzają się autoriksze. Niektóre dzielnice, zwłaszcza wokół rzeki Hugli, najlepiej poznasz pieszo, bo tylko wtedy zauważysz detale ulicznego życia.

Metro

Kolkata Metro to najszybszy sposób, aby pokonać większe odległości w mieście. Sieć łączy najważniejsze dzielnice, a linie są stale rozbudowywane. Pierwsza linia powstała jeszcze w czasach, gdy inne indyjskie miasta nie miały nawet planów metra. Dziś kolejne odcinki docierają na obrzeża i w stronę lotniska.

Ceny biletów zaczynają się od bardzo niskich kwot, dzięki czemu nawet przy skromnym budżecie możesz cały dzień zwiedzać miasto. Jeśli planujesz częste przejazdy, opłaca się kupić kartę wieloprzejazdową lub bilety na kilka kursów naraz. Stacje metra często znajdują się blisko kolonialnych atrakcji, noclegów w okolicach Sudder Street i głównych węzłów komunikacyjnych.

Tramwaje

Tramwaje to jedna z ikon Kalkuty. To jedno z nielicznych miast w Indiach, gdzie ta forma transportu wciąż działa. Wagony są stare, powolne i z zewnątrz wyglądają jak żywe muzeum komunikacji miejskiej. Taka przejażdżka pozwala spokojnie obserwować ulice, targi i świątynie.

Tramwaj nie zawsze jest dobrym wyborem, gdy się spieszysz, ale świetnie sprawdza się w dniu „na luzie”, kiedy chcesz przede wszystkim poczuć klimat miasta. Przy trasach tramwajowych łatwo trafić na mniej turystyczne dzielnice, lokalne herbaciane budki i niewielkie bazary spożywcze.

Taksówki i riksze

Żółte taksówki to kolejny symbol Kalkuty. Większość to modele pamiętające lata 50., które wyglądają jak wyjęte z dawnego filmu. Obok nich kursują samochody z aplikacji i niezliczone autoriksze. Ten miks zapewnia transport praktycznie o każdej porze dnia i nocy.

Na krótkie odcinki przydadzą się także riksze piesze, szczególnie w wąskich uliczkach i podczas ulew, kiedy chodniki zamieniają się w jeziora. Zanim skorzystasz, dobrze jest ustalić cenę przejazdu, bo wielu rikszarzy pracuje w trudnych warunkach i negocjacje bywają emocjonujące.

Aby łatwiej wybrać środek transportu w danej sytuacji, pomaga proste porównanie:

Wiele osób korzysta z publicznego transportu, aby ograniczyć koszty. Jeśli planujesz intensywne zwiedzanie, warto z góry przemyśleć, kiedy wsiądziesz do metra, a kiedy skorzystasz z taksówki:

• przejazd z lotniska do centrum,
• dojazd do dworca Howrah Station,
• podróż do dzielnicy Kalighat,
• nocne powroty z nadrzecznych promenad.

Jakie zabytki zobaczyć w centrum Kalkuty?

Miasto ma wiele kolonialnych budynków rozsianych po różnych dzielnicach. Najważniejsze obiekty można jednak połączyć w kilka długich spacerów. Przy jednym dniu w mieście warto skupić się na okolicach mostu Howrah Bridge, wielkiego parku Maidan z Victoria Memorial oraz dzielnicy BBD Bagh.

Dobrym punktem startowym bywa dworzec kolejowy Howrah Station, skąd miliony osób wyruszają w głąb Indii. Stąd pieszo lub tramwajem dotrzesz do najciekawszych miejsc nad rzeką Hugli, a następnie do reprezentacyjnych alei obsadzonych kolonialną zabudową.

Howrah Bridge i okolice

Howrah Bridge to najbardziej rozpoznawalny symbol Kalkuty. Dziennie przejeżdżają nim setki tysięcy osób, a drugie tyle przechodzi pieszo, bo przejście mostem bywa szybsze niż stanie w korkach. Konstrukcja bez ani jednego nitu wygląda monumentalnie, szczególnie o zachodzie słońca, kiedy pomarańczowa łuna odbija się w wodach Hugli.

Po jednej stronie mostu wyrasta monumentalny dworzec Howrah Station, przypominający fortecę z wieżyczkami. Po drugiej kryje się gwarne targowisko Malik Ghat Flower Market, gdzie od ponad stu lat sprzedaje się kwiaty dla świątyń i na rodzinne uroczystości. W wąskich alejkach piętrzą się stosy pomarańczowych aksamitek i czerwonych róż, a sprzedawcy negocjują ceny z energią, której trudno się oprzeć.

Targ Malik Ghat Flower Market to jeden z najlepszych punktów, aby zobaczyć, jak ważną rolę w kulturze hinduskiej pełnią kwiatowe girlandy, płatki róż i hibiskusowe wianki składane bogom.

Spacer po okolicy mostu i bazaru może obejmować kilka charakterystycznych miejsc:

• przeprawę pieszą przez Howrah Bridge,
• widok na rzekę Hugli i kąpiących się w niej mieszkańców,
• wizytę na targu Malik Ghat Flower Market,
• spacer wokół dworca Howrah Station wśród podróżnych z całych Indii.

Victoria Memorial i Maidan

Na południe od rzeki rozciąga się ogromny park Maidan, często nazywany „płucami miasta”. W jego sercu stoi marmurowy Victoria Memorial z początku XX wieku. Biały budynek z kopułą przypomina nieco Kapitol w Waszyngtonie i jest jednym z najbardziej eleganckich przykładów kolonialnej architektury w Indiach.

W środku mieści się muzeum poświęcone okresowi brytyjskich rządów, a wokół budynku rozciąga się zadbany park z sadzawkami i alejkami. To ulubione miejsce zakochanych par, rodzin na niedzielnym spacerze i sprzedawców przekąsek. Niedaleko znajduje się katedra św. Pawła, neogotycki kościół z przestronną nawą, kolorowymi witrażami i wielkimi wiatrakami przymocowanymi do sufitu.

BBD Bagh i architektura kolonialna

Dzielnica BBD Bagh (Benoy-Badal-Dinesh Bagh) była niegdyś administracyjnym centrum brytyjskiej kolonii. Dziś to miejsce, gdzie możesz zobaczyć niezwykłą mieszankę religii i stylów architektonicznych. Wśród biur, muzeów i instytucji finansowych kryją się synagogi, meczety, kościoły oraz chińskie świątynie, często dosłownie wciśnięte między monumentalne gmachy.

Szczególne wrażenie robi budynek sądu najwyższego, przypominający średniowieczny uniwersytet w europejskim mieście. Wokół niego panuje nieustanny gwar: prawnicy w czarnych togach, petenci z plikami dokumentów i ludzie zapalający kadzidła przy małych ulicznych ołtarzykach. Pod odpadającymi fasadami działają zakłady dorabiania kluczy, naprawy butów czy uliczne herbaciane stoiska.

W tej części miasta znajdziesz także budynek Writers’ Building, dawne biuro urzędników kolonialnych, oraz Indian Museum, jedno z najstarszych muzeów w Indiach, gromadzące zbiory z całego subkontynentu.

Jakie świątynie odwiedzić w Kalkucie?

Kalkuta jest miastem wielu religii. W jednym dniu możesz odwiedzić hinduistyczną świątynię, katolicką katedrę, meczet i synagogę. Dla wielu podróżników najbardziej poruszająca okazuje się jednak wizyta w świątyni bogini Kali, która dała nazwę całej dzielnicy Kalighat.

Warto nastawić się na intensywne doświadczenie: tłum wiernych, zapach kadzideł i kwiatów, kolorowe ofiary składane bóstwom. Świątynie w Kolkacie działają nie jako „martwe” zabytki, ale żywe miejsca kultu, gdzie religia jest obecna na każdym kroku.

Kalighat

Dzielnica Kalighat leży kilka, a czasem kilkanaście przystanków autobusem od centrum, dlatego wygodniej dotrzeć tu autorikszą lub metrem z krótkim dojściem pieszo. Według hinduistycznego mitu właśnie tutaj upadł palec Sati, małżonki boga Śiwy. Na tym miejscu wzniesiono Świątynię Kalighat, jedno z najświętszych sanktuariów bogini Kali w Indiach.

Do niewielkiego posągu bogini próbują dostać się tysiące wiernych dziennie. W rękach niosą wiadra z krwistoczerwonymi kwiatami hibiskusa i inne ofiary. Świątynia otoczona jest gęstym labiryntem alejek, w których sprzedawcy oferują religijne obrazki, mosiężne figurki bóstw i świeże kwiaty. Zapach hibiskusa miesza się tu z dymem z kadzideł i aromatem ulicznego jedzenia.

Inne miejsca kultu

Poza Kalighat warto zajrzeć do mniejszych świątyń rozsianych po mieście. W wielu z nich codziennie odprawia się rytuały z użyciem girland kwiatowych kupowanych na targu Malik Ghat Flower Market. Każda dzielnica ma swoje ulubione sanktuarium, często nieopisane w przewodnikach, ale żywe w pamięci mieszkańców.

W obrębie BBD Bagh i Maidan znajdziesz też kościoły chrześcijańskie, w tym katedrę św. Pawła, a także meczety i świątynie innych wspólnot. Te miejsca dobrze pokazują wielokulturowy charakter Kalkuty, gdzie od wieków obok siebie żyją hinduści, muzułmanie, chrześcijanie, Żydzi i społeczność chińska.

Gdzie spać i jak zorganizować pobyt w Kalkucie?

Większość podróżników z plecakiem kieruje się prosto w okolice ulicy Sudder Street, położonej niedaleko Maidan i Indian Museum. To zagłębie tanich hoteli, hosteli i pensjonatów, które przyciąga podróżnych od dziesięcioleci. Standard bywa bardzo prosty, ale ceny są niskie, a atmosfera sprzyja wymianie doświadczeń.

W okolicy znajdziesz liczne knajpki, kina, kafejki internetowe i biura podróży organizujące dalsze wyjazdy, na przykład do Darjeelingu w Himalajach. Na ulicy toczy się intensywne życie: jastrzębie polują na szczury wielkości kota, przechodnie przeciskają się między rikszami, a sprzedawcy zaczepiają turystów z ofertami wycieczek i noclegów.

Sudder Street

Do rejonu Sudder Street najłatwiej dojechać z dworca kolejowego taksówką lub po przepłynięciu promem przez rzekę Hugli, a potem krótkim spacerem. Dla wielu podróżników to pierwsze mocne zderzenie z Kolkata: hałas, tłum, dziury w chodnikach i nieustanne propozycje „pomocy” od samozwańczych przewodników.

Ta okolica ma jednak swoje plusy. W zasięgu kilkunastu minut pieszo znajdują się Maidan, Victoria Memorial, Indian Museum, a także przystanki tramwajów i stacje metra. Wieczorami można tu spróbować ulicznego jedzenia i napić się herbaty w jednym z wielu małych barów. Warto przed przyjazdem zarezerwować przynajmniej pierwszy nocleg:

• hostel z dobrymi opiniami i sejfem,
• hotel blisko stacji metra,
• pensjonat prowadzony przez lokalną rodzinę,
• pokój z wentylatorem lub klimatyzacją, jeśli źle znosisz upał.

Wizy, dojazd i dalsza podróż

Kalkuta jest ważnym węzłem komunikacyjnym we wschodnich Indiach. Miasto ma międzynarodowe lotnisko z tanimi połączeniami do Bangladeszu, Myanmaru i Tajlandii. Z tutejszego portu raz w tygodniu odpływają promy do Port Blair na Andamanach, a z dworca Howrah Station odjeżdżają pociągi do wielu regionów kraju.

Miasto bywa też wygodnym miejscem do załatwiania formalności. Ambasady Bangladeszu i Myanmaru leżą w zasięgu dłuższego spaceru z Sudder Street. Wizy zwykle wydaje się w ciągu jednego do trzech dni, co pozwala połączyć zwiedzanie miasta z przygotowaniem dalszej trasy. Stąd łatwo też wyruszyć w chłodniejsze rejony, na przykład do herbacianych plantacji w okolicach Darjeelingu, gdzie wielu podróżnych szuka wytchnienia po intensywnych dniach spędzonych w dusznej i hałaśliwej metropolii nad Hugli.